صنعت نفت کشورمان تا پیش از خروج دونالد ترامپ از توافق بین‌المللی برجام و بازگشت مجدد تحریم‌های ثانویه آمریکا، روزانه حدود ۷/ ۲ میلیون بشکه نفت خام به بازار جهانی تزریق می‌کرد. این حجم از عرضه نفت خام به بازار در حالی با اصرار آمریکا برای صفر کردن صادرات نفت خام ایران، اندکی کاهش داشته است که مشکل مهم دیگر در سمت عرضه افت مداوم تولید روزانه نفت خام در ونزوئلا و همچنین اختلال‌هایی است که هر از چند گاه در روند تولید لیبی به وجود می‌آید.

 از همین رو کارشناسان عقیده دارند ایران دستکم تا آینده‌ای نه چندان دور مهم‌ترین بازی‌ساز بازار جهانی نفت خواهد بود. در حال حاضر هم روند معاملات روزانه نفت خام و هم پیش‌بینی‌هایی که از آینده قیمت نفت تا پایان سال جاری وجود دارد، همگی تحت تاثیر کاهش صادرات نفت خام ایران قرار دارند. به گزارش بلومبرگ، با همزمان شدن کاهش تولید و عرضه از سمت ونزوئلا و ایران؛ گروه ترافیگورا و گروه انرژی مرکوریا که به‌عنوان دو تجارتخانه بزرگ نفت خام در دنیا شناخته می‌شوند، در پیش‌بینی‌هایشان از آینده قیمت نفت به اعداد سه رقمی بازگشته‌اند.

 پیش‌بینی‌های این‌چنینی از آینده قیمت نفت در حالی افزایش یافته و مورد توجه قرار گرفته‌اند که کارشناسان عقیده دارند «به دلیل کاهش تولید نفت در ایران و ونزوئلا، احتمال وقوع یک شوک عرضه در بازار نفت و همچنین تداوم رشد قیمت‌ها وجود دارد این در حالی است که با آغاز فاز دوم تحریم‌ها علیه ایران از اوایل نوامبر، سوخت بیشتری به شوک عرضه تزریق خواهد شد.» با وجود فشاری که آمریکا به متحدان خود برای قطع خرید نفت از ایران آورده‌، ممکن است اظهارنظرهایی از این دست که شوک واقعی در بازار نفت از ۵ نوامبر به این سو آغاز خواهد شد دور از واقعیت نباشد اما توجه به یک نکته در این زمینه ضروری است.  نکته‌ای که در رابطه با تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران وجود دارد این است که این تحریم‌‌ها تا همین حالا و پیش از اجرای رسمی، تا حدود زیادی اثرات خود را بر روند صادرات نفت خام ایران گذاشته‌اند بنابراین ممکن است با فرارسیدن ضرب‌الاجل بازگشت تحریم‌ها، آنطور که آمریکا تمایل دارد، صادرات نفت خام ایران تاثیر بیشتری از تحریم‌‌ها نپذیرد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد کاهش صادرات نفت خام ایران از هنگام خروج ترامپ از برجام تا‌کنون، سرعتی بیش از انتظارهای قبلی داشته بنابراین آثار تحریم‌ها به نوعی پیشخور شده‌اند. این نگاه نه تنها در میان کارشناسان بازار نفت وجود دارد، بلکه از سوی رئیس‌جمهوری کشورمان نیز در نشست خبری نیویورک مورد تاکید قرار گرفت. طبق آمارهای موجود، ایران در ماه آگوست کمتر از ۲ میلیون بشکه در روز صادرات داشته است. بر اساس برخی پیش‌بینی‌ها، این میزان می‌تواند تا نوامبر با کاهش بیشتری نیز همراه شود و کل حجم صادرات نفت خام ایران را روی ۲/ ۱ میلیون بشکه در روز نگه دارد که بسیار فراتر از هدف «صفر» آمریکا است.

 از دیگر سو اگرچه فاز دوم تحریم‌های آمریکا بر خرید نفت ایران تمرکز دارد، ممکن است با همراهی اثربخش اروپا در گشایش مسیرهای جدید نقل و انتقال پول، روند صادرات نفت خام کشور با افت چشمگیر همراه نشود. در صورت تحقق این امر، بسیاری از مشتریان نفت خام ایران که خواهان تداوم خرید نفت خام از ایران هستند، می‌توانند در مقابل فشار آمریکا ایستادگی کنند.

 راستی‌آزمایی از توان رشد تولید بزرگان نفتی

اما در حالی‌که گمانه‌‌های فراوانی از شدت اثرگذاری تحریم‌های یکجانبه آمریکا بر روند صادرات نفت خام ایران وجود دارد، یکی از نگرانی‌های عمده فعالان بازار به توان افزایش تولید کشورهایی باز می‌گردد که در واقع با قول آنها برای جایگزین کردن نفت خام ایران، دونالد ترامپ از توافق برجام خارج شدعربستان سعودی به‌عنوان متحد اصلی آمریکا در منطقه، بیشترین مسوولیت را در این زمینه بر عهده گرفته است. از همین رو انتظار می‌رود سعودی‌ها به سرعت نفت بیشتری به بازار عرضه کنند تا افت تولید ایران جبران شود.

 اما از آنجا که سقف تولید فعلی عربستان سعودی همین حالا و با وجود افزایش تولیدی که از ماه ژوئن داشته است، همچنان کمتر از سطحی است که پیش از اجرای توافق کاهش تولید داشته، بسیاری از کارشناسان توانایی عربستان برای افزایش تولید آنی و چشمگیر را باور ندارند و آن را سناریویی می‌دانند که تنها روی کاغذ اعتبار دارد. با این حال خالدالفالح، وزیر نفت عربستان، اخیرا و در حاشیه نشست الجزایر مدعی شد، این کشور می‌تواند تولیداتش را طی چند هفته با رشدی ۵/ ۱ میلیون بشکه‌ای همراه سازد. این اظهار نظر در حالی از سمت الفالح مطرح شد که نگاهی به آمار تولید اوپک از منابع ثانویه، نشان می‌دهد عربستان سعودی از یک ماه پس از خروج آمریکا از برجام تا پایان ماه آگوست، تولیداتش را به بیش از ۴/ ۱۰ میلیون بشکه در روز نرسانده است. این حجم از تولید تا رقم ۱۲میلیون بشکه در روز فاصله بسیاری دارد.

 روسیه نیز در کنار عربستان تولیدات خود را به منظور پر کردن جای خالی نفت ایران افزایش داده است. با این حال در کنار عربستان و روسیه، کشوری که به تازگی در زمینه تولید نفت در کنار روسیه و عربستان قرار گرفته است نیز ادعای پر کردن جای خالی نفت ایران را دارد. این کشور سوم آمریکا است که همزمان با فشار تحریم‌ بر ایران، ادعا دارد می‌تواند تامین‌کننده نفت خام مورد نیاز مشتری‌های ایران باشد. بر اساس تازه‌ترین گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تولیدکنندگان نفت خام در ایالات متحدهتوانسته‌اند در ماه جولای، تولید روزانه طلای سیاه را در این کشور به ۹۶۴/ ۱۰میلیون بشکه در روز برسانند.

 این میزان به معنای رشد روزانه ۲۶۹ هزار بشکه‌ای نفت خام در ماه جولای است. اعلام این خبر از رکوردشکنی رشد تولید نفت آمریکا اما با خبر افت تعداد دکل‌های حفاری نفت خام در این کشور همزمان شد که می‌تواند نشانه‌ای از عدم افزایش تولید در آینده باشد.

 

دنیای تجارت